Εδώ και αιώνες, η ανθρωπότητα προσπαθεί να απαντήσει σε ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα: Γιατί πεθαίνουμε; Για χρόνια, οι έρευνες πάνω στην αντιμετώπιση της γήρανσης θεωρούνταν ως μη ρεαλιστικές, αλλά πρόσφατες εξελίξεις στη βιολογία έχουν αλλάξει αυτή την εικόνα. Είναι δυνατόν να ζήσουμε για πάντα; Σε αυτήν την εξαντλητική ενότητα που ακολουθεί, ο νομπελίστας μοριακός βιολόγος Venki Ramakrishnan προσπαθεί να απαντήσει σε αυτή την ερώτηση με βάση το βιβλίο του “Why We Die: The New Science of Aging and the Quest for Immortality”. Καθώς η προσδοκία ζωής αυξάνεται παγκοσμίως, είμαστε πιο κοντά στο να βρούμε λύσεις που θα μας επιτρέψουν να ζήσουμε για περισσότερο χρόνο ή ακόμα και να αναζητήσουμε την αθανασία;
Ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές με την πάροδο του χρόνου. Από το 1913 έως το 2022, το προσδόκιμο ζωής σημείωσε αξιοσημείωτη αύξηση από 34 σε 72 χρόνια, με τις προβλέψεις να υποδηλώνουν ότι αυτή η τάση θα συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, τα ποσοστά γονιμότητας σε όλον τον κόσμο έχουν μειωθεί, αντανακλώντας μια γενικότερη μείωση των γεννήσεων. Μέχρι το 2030, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι ένα στα έξι άτομα θα είναι ηλικίας 60 ετών και άνω, ενώ έως το 2050 αναμένεται να διπλασιαστεί ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη να εστιάσουμε στην κατανόηση της γήρανσης και του θανάτου
Σύμφωνα με τον Ramakrishnan, η διάρκεια ζωής μας είναι σχεδόν διπλάσια από αυτήν που είχαν οι προηγούμενες γενιές πριν από έναν αιώνα. Ο βιολόγος επισημαίνει επίσης τις κοινωνικές επιπτώσεις της μεγαλύτερης προσδοκίας ζωής. Παράλληλα, ασχολείται με το ζήτημα της παραγωγικότητας, υποστηρίζοντας ότι η πλειονότητα των ανθρώπων διανύει την παραγωγική περίοδο της ζωής τους πριν φθάσουν στην ηλικία των 45 ετών. Όσον αφορά τις σκέψεις του για τον θάνατο, αναφέρει ότι παρόλο που πολλοί ανθρώποι δεν θέλουν να γεράσουν ή να φεύγουν από αυτήν τη ζωή, αυτή είναι μια αναπόφευκτη πραγματικότητα που πρέπει να αποδεχθούμε. Η έρευνα στον τομέα της αθανασίας μπορεί να φαντάζει ελκυστική, αλλά ο Ramakrishnan πιστεύει ότι είναι μια ψευδαίσθηση. Παρότι η προσδοκία ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά, η ανθρωπότητα εξακολουθεί να έχει μια εμμονή με τον θάνατο. Ακόμα κι αν ζούσαμε 150 χρόνια, θα ανησυχούσαμε γιατί δεν ζούμε 200 ή 300.
Η γήρανση, σύμφωνα με τον Ramakrishnan, σχετίζεται με τη συσσώρευση χημικής βλάβης στα κύτταρά μας. Καθώς ο χρόνος περνά, η ζημιά αρχίζει να ξεπερνά την ικανότητά μας να τη διορθώσουμε. Η διάρκεια ζωής κάθε οργανισμού περιλαμβάνει μια καθορισμένη περίοδο που ο προγραμματισμένος θάνατος είναι αναπόφευκτος. Ο Ramakrishnan επισημαίνει ότι η γήρανση ξεκινά από τη στιγμή που βρισκόμαστε στη μήτρα, όμως μετά από αυτό το σημείο, μεγαλώνουμε πιο γρήγορα από το ρυθμό που συσσωρεύουμε φθορές. Πρέπει να δεχθούμε ότι η γήρανση είναι μέρος της φύσης και ότι η ζωή σε αυτόν τον πλανήτη θα συνεχίσει παρά τη μεταβίβασή μας.
Ο Ramakrishnan τονίζει επίσης τη σημασία του να ζούμε μια υγιή και ισορροπημένη ζωή. Στάσουμε λίγο και σκεφτούμε πώς μπορούμε να απολαύσουμε κάθε στιγμή και πώς μπορούμε να συνεισφέρουμε στην κοινωνία. Αποφεύγουμε το άγχος και επικεντρωνόμαστε στην ευτυχία και την ευεξία μας. Παρόλο που η επιστήμη έχει κάνει σημαντικές προόδους στην κατανόηση της γήρανσης, η προσδοκία να βρούμε το μυστικό για μια αθάνατη ζωή παραμένει μια ψευδαίσθηση. Στο τέλος της ημέρας, είναι σημαντικό να απολαύσουμε τη ζωή και να δεχθούμε ότι ο θάνατος κάνει μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.
